Briljant Oranje
Het genie van het Nederlandse voetbal
David Winner

Uit de inleiding van de auteur:
“Rond diezelfde tijd leek het grote Ajax om duistere redenen uit elkaar te vallen, maar de spelers kwamen een jaar later terug voor het Wereldkampioenschap 1974 en verruilden hun fraaie rood-witte shirts voor oranje. Ze waren nu zelfs nog beter, alleen al omdat de traagbewegende Feyenoord-ster Van Hanegem deel uitmaakte van de ploeg. Het 'Totaalvoetbal' dat de Nederlanders die maand in Duitsland speelden was buitengewoon. Hoe kon iemand zoiets duizelingwekkends bedenken en uitvoeren? Ik bewonderde de Nederlanders zowel om het spektakel dat ze op het veld lieten zien als om hun houding van ontspannen wijsheid en beschaving buiten het veld. Ze stonden blijkbaar voor een of ander cultureel ideaal, al wist ik niet zeker wat dat was. En ze waren zo slim. Als Rinus Michels of Johan Cruijff, Arie Haan of Ruud Krol op de Engelse televisie verschenen of in kranten geïnterviewd werden, dan spraken ze altijd in fascinerende volzinnen. Ze praatten intellligent en beheersten diverse talen, terwijl Engelse spelers al worstelden met hun ene taal. De Nederlanders leken allemaal zo ... wat is het woord ...? Nederlands.


Hendrika, de koe die in het water viel, begint haar reis door de Nederlandse ruimte (ook Hendrika wordt betrokken in Winners betoog over het Nederlandse totaalvoetbal en Nederland).

Op de een of andere manier verloor Nederland de finale tegen West-Duitsland. Net zoals de aantrekkingskracht van Romeo en Julia in het feit ligt dat de minnaars niet nog lang en gelukkig leefden, weet ik zeker dat mijn obsessie voor het Nederlandse voetbal nooit zo diepgaand zou zijn geweest als ze toen niet verloren hadden. De Nederlanders waren er zo dichtbij, maar grepen naast de grote prijs. Bovendien was mijn fascinatie vooral gebaseerd op de tv-beelden, die de werkelijkheid nu eenmaal vervormen. In de jaren erna kwamen er steeds weer andere Nederlandse ploegen - allemaal volgens het model van het grote Ajax en de jaargang 1974 - die in hun typisch Nederlandse stijl speelden en de rare gewoonte ontwikkelden om belangrijke wedsrijden te verliezen. Ik werd een fan, zoals dat gaat bij voetballiefhebbers. Naarmate ik meer wist over de Nederlanders en hun voetballers, ging ik meer van hen houden. Op verloren momenten vroeg ik me weleens af wat die ploegen dreef. Waardoor waren ze zo geworden? Wat was er zo Nederlands aan ze? Wat deden ze precies, als ze zo mooi speelden? Waarom leek Nederlands voetbal zo anders dan al het andere voetbal? Waarom verpestten ze het zo vaak op belangrijke momenten in de grootste toernooien? In het midden van de jaren negentig probeerde ik mezelf Nederlands te leren om uit te kunnen zoeken wat de Nederlanders zelf zeiden over hun manier van voetballen. Ik zag het Nederlandse voetbal als een spiegel - en de interessantste uitdrukking - van de Nederlandse cultuur. Ik begon er af en toe journalistieke stukken over te schrijven.


Ook de foto's van Hans van der Meer worden door Winner als bron gebruikt.

Samen met de Nederlandse echtgenoot van mijn nicht kreeg ik in 1997 de kans om de verzamelde interviews te vertalen van Frits Barend en Henk van Dorp met Johan Cruijff. Als sleutelfiguur van het fenomeen Nederlands voetbal, sprak Cruijff niet in grote filosofische bewoordingen, maar in briljante details en met kenmerkende uitspraken als: 'Ieder voordeel heb z'n nadeel,' 'De wedstrijd begint pas na afloop,' 'Als ik zou willen dat je het begreep, zou ik het wel beter hebben uitgelegd'...”

De afbeeldingen komen uit de eerste uitgave van het boek. Ze zijn in deze herdruk jammer genoeg niet opgenomen.
Geheel in de geest van het Totaalvoetbal zijn de hoofdstuknummers niet opeenvolgend - zie ze in plaats daarvan als 'ploegnummers'.


(uitg. L.J. Veen)
isbn: 978902040536
prijs: € 15,00
276 pagina's; paperback
herdruk verschenen mei 2006
uitverkocht

Engelstalige uitgave uit voorraad leverbaar:
Brilliant Orange: the neurotic genius of dutch football
(uitg. Bloomsbury)
isbn 9780747553106)
prijs: € 12,50
paperback; 280 pagina's
uit voorraad leverbaar; verzendkosten € 1,95

In 2008 verscheen ook een Duitse vertaling:
Oranje brillant. Holländischer Fußball: Das neurotische Genie des holländischen Fußballs
(uitg. Kiepenheuer & Witsch Verlag)
isbn: 9783462039948
prijs: € 9,95 (verzendkosten € 1,95)
paperback; 368 pagina's
levertijd 5-7 werkdagen