Klem!
Jan van Beveren, vlinder in de zestien

Najaar 2011 verschijnt bij De Buitenspelers het grote Jan van Beveren-boek. Het verhaal van zijn leven is al verteld in het boek Klem vanRuud Doevendans, waarop als we het goed begrepen hebben, de grote biografie zich voor een groot deel zal baseren.
Klem is een zeer lezenswaardig boek over de sierlijkste doelman die Nederland ooit heeft gekend.

“Ik zag meteen dat hij een doelman van wereldklasse was, zoals Cassius Clay en Eddy Merckx in hun sport grote kwaliteiten hebben”
(Wiel Coerver)

In het najaar van 2007 verschijnen er - of zullen verschijnen - opmerkelijk veel boeken over Nederlandse voetballers uit de jaren zeventig: Epy Drost, Ruud Geels, Jan van Beveren, Wim van Hanegem, een Hard gras-special over Willy van der Kuylen. Voor ons, opgegroeid in de jaren zeventig met heel veel voetbal, kunnen het er niet genoeg zijn. Alleen al het noemen van bepaalde namen en uitslagen stemt ons vrolijk. PSV-Gottwaldov 1-0. Doelpunt Wietze Veenstra. Lezen over voetballers uit deze tijd is lezen over je eigen jeugd. Een feest der herkenning. Wedstrijden en spelmomenten, een tijd die voorbij is, keert terug in de herinnering. De boeken hoeven niet eens goed geschreven te zijn om er van te kunnen genieten.

Ruud Doevendans heeft echter een zeer goed boek geschreven over Jan van Beveren. Een klassieke biografie met de nadruk op zijn prestaties op het veld. Doevendans steekt niet onder stoelen of banken dat hij een groot fan was van Jan van Beveren, volgens hem de beste keeper ter wereld. Volgens ons in ieder geval de meest stijlvolle - wij hadden een poster aan de muur hangen, gekregen bij VI toen dat nog op krantenpapier werd gedrukt, waar hij uiterst sierlijk door de lucht zweeft, de bal klemvast in de handen. Van Beveren was overigens zeker geen lijnkeeper, benadrukt Doevendans.

Een rode draad in het boek is de strijd die Van Beveren uitvocht met Johan Cruijff. Doevendans toont zich hier niet altijd even objectief, trekt duidelijk partij voor Van Beveren, maar heeft de kwestie uitgebreid onderzocht. Ajacieden en PSV-ers in Oranje gingen niet goed samen in de jaren zeventig. Van Beveren was de enige die tegen Cruijff durfde op te staan, en dat heeft hem uiteindelijk zijn plaats in Oranje gekost. Cruijff wilde hem niet als doelman. Doevendans kan de verleiding niet weerstaan om te speculeren of we met Van Beveren in de goal in 1974 wereldkampioen waren geworden. Het blijft speculeren, beaamt ook de auteur, die ondertussen duidelijk maakt dat Jongbloed helemaal niet zo'n meevoetballende keeper was als algemeen wordt beweerd. Het grondig bestuderen van videobeelden kan leiden tot herschrijving van voetbalgeschiedenis.

Van Beverens Amerikaanse periode verschilde niet veel van die van andere spelers die er hun heil zochten. Met topvoetbal had het weinig te maken. Van Beveren vond er wel zijn thuis in de Verenigde Staten. Gevlucht uit Nederland omdat hij ernstig werd bedreigd nadat hij door de NOS was uitgenodigd commentaar te geven bij de wedstrijden van het WK van 1978. Een landverrader, daar zaten de kijkers niet op te wachten. Wat dat betreft zijn de normen en waarden dertig jaar later niet noemenswaardig verruwd in Nederland. Van Beveren en zijn gezin werden echt met de dood bedreigd.

Een supertalent dat eigenlijk te weinig uit zijn carrière heeft gehaald. En hoewel Van Beveren het zelf maar onzin vond en niet overdreven veel medewerking verleende, heeft Doevendans groot gelijk dat deze doelman met een eigen boek geëerd diende te worden.


Ruud Doevendans
(uitg. Parata)
isbn: 9789079067015
prijs: € 14,95
paperback; 331 pagina's
verschenen 5 oktober 2007
levertijd 3-4 werkdagen; verzendkosten € 1,95
Nederlandstalig