Kwaad bloed
Over de rivaliteit tussen twee broers en hun multinationals Adidas en Puma

In het Duitse provinciestadje Herzogenaurach bevinden zich de hoofdvestigingen van twee wereldberoemde sportmerken, Adidas en Puma. Elk aan één kant van de rivier Aurach. Niet alleen de rivier verdeelt Herzogenaurach. ,"Je vindt er Puma-bakkers en Adidas-bakkers, Puma-scholen en Adidas-scholen'', zegt Barbara Smit. "Je hoort tot het ene kamp of het andere.'' Opmerkelijk genoeg ligt aan de basis van al die verdeeldheid één en dezelfde familie, de familie Dassler.

In de jaren dertig runden de broers Adolf en Rudolf Dassler in Herzogenaurach samen een schoenfabriekje. De zaken floreerden. Adolf Dassler was een begenadigd schoenmaker met een grote interesse in sport, zijn broer Rudolf bleek een bekwaam verkoper. In de nazi-tijd, onder een regime dat sport erg belangrijk vond, groeide het bedrijf erg snel. De hele familie werd in 1933 lid van de NSDAP. Desondanks voorzag Adolf Dassler de zwarte Amerikaanse atleet Jesse Owens van speciale sportschoenen tijdens de Olympische Spelen van Berlijn in 1936.

Er waren al spanningen tussen de broers en vooral hun echtgenotes, maar toen tijdens de oorlog Rudolf naar het front werd gestuurd terwijl zijn broer thuis mocht blijven om de fabriek draaiende te houden, ging het van kwaad tot erger. Rudolf vermoedde dat zijn broer dat allemaal had bekokstoofd om de leiding naar zich toe te trekken. Na de oorlog beschuldigden beide broers elkaar ervan te hebben geheuld met de nazi's. Rudolf werd gevangen gezet - hij had inderdaad gewerkt voor de inlichtingendienst van de SS - maar ook Adolf kwam in het nauw, vooral omdat Rudolf de Amerikanen had verteld dat zijn broer verantwoordelijk was geweest voor de tijdelijke omvorming van de schoenfabriek tot producent van pantseronderdelen, tegen het einde van de oorlog.

Eenmaal weer op vrije voeten besloten de broers uit elkaar te gaan. Adolf nam de hoofdvestiging van de oude fabriek over, Rudolf nam zijn intrek in een filiaal op de andere oever van de Aurach. Adidas (het merk van Adolf) en Puma (van Rudolf) waren geboren. De broers spraken niet meer met elkaar, tot vlak voor de dood van Rudolf, meer dan dertig jaar later.

Barbara Smit vertelt ook de geschiedenis van beide merken na de breuk tussen de broers. Hoe Duitsland in 1954 in Zwitserland wereldkampioen werd op Adidas-schoenen; het begin van de grote doorbraak van Adidas. Hoe de zonen mee gingen werken in de bedrijven. Hoe de concurrentiestrijd tussen Adidas en Puma onverminderd doorging. Overigens werkt er nog maar één Dassler bij beide multinationals: een Dassler van de Puma-tak die hoofd van de juridische afdeling bij Adidas is.


Barbara Smit
(uitg. Bert Bakker)
isbn: 9789035132177
prijs: € 12,50
paperback; 390 pagina's
verschenen mei 2006
niet meer leverbaar