“An astonishing void: official history ignores football. Contemporary history texts fail to mention it, even in passing, in countries where it has been and continues to be a primordial symbol of collective identity.”
Eduardo Galeano

foto S.R. Gaiger

The self-regulating crowd, 1930

Ineens ligt het voor je: het boek dat je zelf geschreven had willen hebben. 992 bladzijden voetbalgeschiedenis. Gebonden uitgave, fraai omslag. Toch een moment van aarzeling om met lezen te beginnen: hier heb ik echt geen tijd voor, maar het omslag blijft uitnodigen het vuistdikke boek ter hand te nemen. En inmiddels kan ik niet meer ophouden met lezen. Hoewel ik nog niet eens halverwege ben, meende ik toch al een boekbespreking aan The Ball is Round te moeten wijden. Dit is werkelijk een fantastisch boek!

David Goldblatt, man van twaalf ambachten, schreef eerder onder andere boeken over sociale theoriëen en trad op als stand-up comedian. Tegenwoordig supportert hij de Spurs en ook de twee verenigingen uit zijn woonplaats, Bristol Rovers en Bristol City. Op de foto op de stofomslag kijkt een vriendelijke een beetje alternatieve veertiger met een grote bril en een rasta-kapsel ons aan. Hij heeft een bijzondere prestatie geleverd. Bij mijn weten is The Ball is Round het eerste boek dat een zo alomvattende geschiedenis van het voetbal bevat. En daarbij is het ook nog eens erg goed geschreven.

Goldblatt begint zijn geschiedenis in China, tijdens de Han-dynastie (206v.chr.-221n.chr.) waar een spel gespeeld werd genaamd cuju. In Mexico gaat een spel van de Maya's met een bal nog veel verder terug in de tijd. Het komt al ter sprake in hun heilige boek Popol Vuh. In de Odysseus van Homerus spelen de Phoeniciërs een balspel, echter bij de antieke Olympische Spelen stonden er geen balspelen op het programma. Goldblatts conclusie aan het eind van het eerste hoofdstuk: “Kicking is as old as humanity. The Ancients knew the ball, but football is born of modernity.”

foto from FIFA

Duitse team, Olympische Spelen Stockholm 1912

Het voetbal zoals wij dat kennen ontstaat halverwege de negentiende eeuw in het milieu van de Engelse kostscholen, waarover David Winner het lezenswaardige Zwaar leer schreef. Voetbal verspreidt zich snel over de gehele wereld en wordt zeer populair, ook bij het gewone volk. Goldblatt behandelt het ontstaan van het moderne voetbal op alle continenten en weet bijna overal een mooi verhaal van te maken. Soms is de stof bekend - er lijkt een canon in de voetbalgeschiedenis te bestaan: Brazilië-Uruguay op het wk 1950, West Ham-Hakoah, Dynamo Kievs tour door Engeland, Engeland-Hongarije 3-6, komen we ook bij Goldblatt tegen -, vaker niet, maar nooit eerder is dit alles in één boek verzameld, en op de een of andere manier ook nog een coherent verhaal geworden met prachtige anekdotes en details. Een rode draad is de verhouding tussen de zogenaamde Home Countries van het voetbal (Groot-Britannië) en de rest van de wereld. Maar Goldblatt weeft veel meer lijnen.

Hij plaatst de geschiedenis van het voetbal nadrukkelijk binnen de algemene geschiedenis. Het is niet voor niets dat hij zijn boek opent met bovenvermeld citaat van Galeano. Voetbal is en was in het dagelijkse leven zo prominent aanwezig dat het voor de historicus niet mogelijk is om het te negeren. Ontwikkelingen op voetbalgebied worden geplaatst binnen de ontwikkelingen op maatschappelijk, economisch en politiek gebied. Ik ben inmiddels gevorderd tot en met hoofdstuk 9: Games of Life, Games of Death: European Football in War and Peace, 1934-1954, waarin Goldblatt aantoont dat niet alleen oorlogen het voetbal beïnvloedden, maar dat dat ook omgekeerd het geval was. Een interland tussen Engeland en Duitsland in 1938 op White Hart Lane bijvoorbeeld opent Engelse politici de ogen voor de gevoelens van het volk. Overigens was in Nederland voetbal tijdens de Tweede Wereldoorlog immens populair, hoge toeschouwersaantallen, terwijl men in Noorwegen de voetbalcompetitie boycotte omdat deze was opgezet door de fascistische partij.

Ik verheug mij nu al op hoofdstuk 14: If this is Football , Let it Die, The European Crisis, 1974-1990. Benieuwd hoe Goldblatt deze crisis beschouwt. In ieder geval besteedt hij aandacht aan het Nederlandse totaalvoetbal, heb ik vooruitbladerend al gezien.
(vervolg recensie)


David Goldblatt
(uitg. Penguin)
de gebonden uitgave met de mooie cover is helaas niet meer leverbaar
paperback versie uit voorraad leverbaar
verschenen oktober 2007
(oorspronkelijke uitgave september 2006)
isbn: 9780141015828
prijs: € 20,95
992 Pagina's
Engelstalig

(voor het eerste gedeelte)