De wereld draait om de bal
Over globalisering en voetbal

Voor de Iraanse islamieten
draait de wereld om de bal

“Het grootste stadion in Teheran, en wat betreft voetbal zelfs het grootste ter wereld, is het Azadi, dat 120.000 mensen kan bevatten. De naam van het stadion zou zo uit de woordenlijst met Orwelliaanse nieuwspraak overgenomen kunnen zijn. Hoewel het te vertalen is als ‘vrijheid’, lijkt de betekenis eerder in het tegenovergestelde te zijn overgegaan. Sinds de islamitische revolutie in 1979 is het voor vrouwen verboden om voetbalwedstrijden te bezoeken in het Azadi. Dit verbod geldt niet uitsluitend voor dit stadion en ook niet alleen in Iran. Het is van kracht in grote delen van de moslimwereld en wordt daar ook zonder veel protesten gehandhaafd. Maar Iran is geen Saoedi-Arabië. Tijdens de heerschappij van de sjahs werden de vrouwen niet gedwongen tot het dragen van boerka's, maar mochten ze volop worden gezien. Ze werkten als hoge regeringsambtenaren, schrijvers, advocaten, en waren zelfs ongestraft voetbalfans.

Met zo veel mensen die door de tourniquets van het Azadi naar binnen komen, is het onmogelijk om naleving van alle delicate details van de islamitische wet te garanderen. Het kan niet voorkomen worden dat supporters de meest obscene, uiteraard streng verboden vloeken uitbraken. Ze uiten verwensingen die met geen enkele redelijke interpretatie van de Koran te rechtvaardigen zijn. Sommige van deze mannen zijn gladgeschoren en gaan gekleed in verdacht slobberige kleren. Nadere inspectie maakt duidelijk dat het helemaal geen mannen zijn. De vrouwen in Teheran riskeren zware straffen omdat ze het Azadi niet hebben kunnen loslaten. Ze hebben hun borsten platgedrukt, hun lange haar weggestopt en zich in een mannengewaad gehuld, en zijn het stadion binnengeglipt.

Tot deze groep benadeelde vrouwen die naar voetbal snakten behoorden naar verluidt ook de dochters van de belangrijke geestelijken, de enige vrouwen in Iran die daadwerkelijk invloed hadden op het bestuur van het land. Hun onophoudelijke klachten raakten kennelijk de juiste vaderlijke snaar met als gevolg dat de wetgeving kon worden veranderd. In 1987 vaardigde ayatollah Ruhollah Khomeini, de geestelijke en politieke leider van het land, een nieuwe fatwa uit waarin het absolute verbod op vrouwelijk supporterschap werd aangepast. Pratend door zijn lange witte baard verordonneerde hij dat vrouwen voortaan op televisie naar voetbal mochten kijken - voor het eerst in het islamitische tijdperk zouden wedstrijden worden uitgezonden - maar dat ze nog steeds niet naar de met testosteron beladen stadions mochten. En voor een tijdje was iedereen tevreden met het compromis van Khomeini.

Maar zelfs deze zeldzame aanval van Salomonachtige wijsheid van de mullah kon de diepste verlangens van de Iraanse vrouwen niet bevredigen. Zoals alle echte fans beschouwden ze televisie als een armzalig surrogaat voor de lijfelijke aanwezigheid bij een wedstrijd. Achteraf bezien was het slechts een kwestie van tijd dat de vrouwen zouden gaan eisen weer toegang te krijgen tot de stadions. Maar voor zo'n stoutmoedige eis was zowel grote moed als een aanleiding nodig. De prestraties van het nationale elftal in november 1997 gaven de Iraanse vrouwen beide.

De kwalifikatiereeks van Iran voor het WK' 98 vond zijn ontknoping in een play-offwedstrijd tegen Australië in Melbourne. Het grootste deel van de wedstrijd speelden de Iraniërs de bal rond alsof ze van hun regering de opdracht hadden gekregen de wedstrijd weg te geven, zodat in Teheran vreugdeuitbarstingen die uit de hand zouden kunnen lopen, zouden uitblijven. Maar in het laatste kwartier schudden de Iraniërs de lethargie met een furieus offensief van zich af en scoorden ze twee niet meer verwachte, verlossende doelpunten. Voor het eerst sinds de terugkeer van Khomeini achttien jaar eerder, na zijn periode van verbanning, zou Iran aan het WK meedoen.”




Franklin Foer
(uitg. Het Sporthuis)
isbn: 9789029563604
prijs: € 18,95
paperback; 240 pagina's
verschenen 24 oktober 2006
niet meer leverbaar
(Nederlandse vertaling van: How Soccer Explains the World)