Franklin Foer is een gerenommeerde Amerikaanse journalist (schrijft voor o.a. The New Republic en The New York Times) en, zo geeft hij zelf toe, een waardeloze voetballer. Zijn ouders draaiden hun hoofd weg van het veld om hem maar niet te hoeven zien spelen. Desondanks ontwikkelde Foer in zijn jeugd een gepassioneerde liefde voor het voetbal, in een land waar het niet eenvoudig was de internationale topwedstrijden te volgen. Dat veranderde toen internet en satellieten de voetbalwereld kleiner en toegankelijker maakten en je de Britse sportpagina's op je computer kon lezen of bij Fox Sports samenvattingen van wedstrijden van heel veel buitenlandse competities kon zien. Ook op het veld proefde je de mondialisering. Het voetbalspel leek zelfs veel verder gevorderd in het proces van mondialisering dan enig andere economie op aarde.

Foer wilde dit proces onderzoeken en maakte daarvoor een wereldwijde reis van acht maanden, met bezoeken aan voetbalwedstrijden en -trainingen en gesprekken met voetbalhelden en -supporters. Zijn boek valt in drie delen uiteen: 1) tracht een verklaring te geven voor het falen van mondialisering in het afzwakken van de klassieke haatgevoelens die uitgeleefd worden als lokale, rivaliserende clubs een wedstrijd spelen; 2) gebruikt het voetbal om de economie te duiden, met bijvoorbeeld de opkomst van machtige, nieuwe alleenheersers; 3) gebruikt het voetbal om de deugden van het ouderwetse nationalisme te verdedigen. Foer zegt zelf dat Football against the Enemy van Simon Kuper hem tot dit boek heeft geïnspireerd.

Foers reis brengt hem voor het eerste deel bij extreme hooligans als de ‘Ultra Bad Boys’ van Rode Ster Belgrado, Noord-Ierse supporters van Celtic en Rangers (zie citaat uit de Engelse versie), bij een supporter van Chelsea, een zo onwaarschijnlijk iemand dat volgens critici Foer zich heeft laten beetnemen door 's mans verhalen. Participerende journalistiek in de beste traditie van Bill Bufford en Tim Parks - Foer roept: Fuck the Pope, daartoe aangespoord door Rangers-aanhangers -, afgewisseld met sociologische analyses en historische terzijdes, zoals het bizarre verhaal van Obilic, de Servische club die onder leiding van Arkan en zijn Tijgers kampioen werd van Servië, en het Muskeljudentum van Hakoah, het legendarische joods-Oostenrijkse team uit de jaren twintig.

Bij het tweede deel over de nieuwe alleenheersers is Foer wat minder op dreef. Het hoofdstuk over Brazilië is niet meer dan een mager uittreksel van Bellos' Futebol. En over Barça en Berlusconi is elders ook al eens beter geschreven. Sterker is het hoofdstuk over Karpaty Lwow, dat zich versterkt heeft met Nigeriaanse voetballers die in de Oekraïne spelen bij dertig graden onder nul en mede daardoor niet hun topvorm bereiken. Ook mooi is Foer's analyse, hoewel hij hier zelf niet is geweest, over het voetbal in Iran als sluimerend protest tegen de Islamitische machthebbers.

De wereld draait om de bal hoort in de algemene boekhandel eigenlijk te liggen naast Thomas Friedman's standaardwerk De Aarde is plat, en andere boeken over globalisering en mondialisering, waar het een waardevolle aanvulling op is, zonder overigens conclusies te trekken of de verschillende verhalen in een groter geheel te plaatsen. Ook voor de voetballiefhebber met minder globaliserings-interesse blijft er genoeg te genieten van de vele bijzondere personages en gebeurtenissen.


Franklin Foer
(uitg. Het Sporthuis)
isbn: 9789029563604
prijs: € 18,95
paperback; 240 pagina's
verschenen 24 oktober 2006
niet meer leverbaar
(Nederlandse vertaling van: How Soccer Explains the World)