DOS. Het wonder van Utrecht


Het belangrijkste doelpunt uit de carrière van Ton van der Linden
(zie ook: de wedstrijd)

In het seizoen 1957-1958 werd het Utrechtse DOS (Door Oefening Sterk) landskampioen. Het won de titel in een beslissingswedstrijd tegen Sportclub Enschede, nadat beide ploegen in de reguliere competitie gelijk waren geëindigd, mede omdat DOS op de laatste speeldag niet verder was gekomen dan een 3-3 gelijkspel bij het Tilburgse NOAD (Nooit Opgeven Altijd Doorgaan). Belangrijke speler Hans Kraaij miste dat duel omdat hij was opgeroepen voor een oefenwedstrijd van het militaire elftal. Orders van de commandant; ook de voetballer die een kampioenswedstrijd moest spelen ontkwam daar niet aan in de gezagsgetrouwe jaren vijftig.

Op 15 juni 1958 onder tropische omstandigheden duurde het in de uitverkochte Nijmeegse Goffert 109 minuten voordat er een goal viel. Het was meteen ook de beslissing: sudden death in de derde verlenging van 7½ minuut. Het schot waarmee Tonny van der Linden DOS naar het kampioenschap schoot, werd door sommigen als houdbaar ingeschat - een gegeven waar Enschede-doelman Jan van de Wint vijftig jaar later nog steeds door wordt gekweld. Sportclub Enschede, met Abe Lenstra in het team, greep naast de titel. In de Utrechtse Galgenwaard waren 14.000 mensen bijeengekomen om naar de live radioreportage te luisteren.

Ad van Liempt, voormalig hoofdredacteur van Nova en Studio Sport en oprichter van het historische programma Andere tijden, reconstrueert het kampioenschap van DOS, door de uitgever aangekondigd als spannendste ontknoping in de eredivisie aller tijden.
Van Liempt, zelf als kleine jongen DOS-supporter, haalt zijn meeste informatie uit de drie Utrechtse dagbladen die in die tijd nog bestonden, Het Centrum, het Utrechtsch Nieuwsblad en het Nieuw Utrechtsch Nieuwsblad, maar sprak ook met direct betrokkenen.
Daarnaast maakt hij regelmatig gebruik van het VoetbalABC van 1957-58 waarin namen, adressen, beroepen, geboortedata en hobby's van alle contractspelers te vinden zijn.

Een vriendenploeg met een voor ƒ 95,000 aangekochte doelman, een gigantisch bedrag in die tijd, en een Oostenrijkse trainer, Joseph (Pepi) Gruber. De Zwarte Panter, Frans de Munck, in het doel; de pas 21-jarige Hans Kraay, onmisbaar als onverzettelijke stopperspil en de laconieke maar bij vlagen briljante Tonny van der Linden als topscorer – zij vormden de ijzersterke as. Daaromheen een ploeg van vrienden, zelfs zwagers, die vooral bij een achterstand ongekende veerkracht kon tonen.

Het Wonder van Utrecht vertelt het verhaal van het sensationele kampioenschap. Maar het biedt ook een verrassend inzicht in de jaren vijftig, waarin voetbal nog zonder televisie kon, en waarin je op de tribune nog sportiviteit en achting voor de tegenstander tegenkwam.
Het was het jaar waarin sexbom Jayne Mansfield de aftrap verrichtte voor Sparta-DOS en ijzeren Rinus Terlouw zo het hoofd op hol bracht dat hij die middag geen bal goed raakte. DOS ging op Spangen met 1-7 winnen. Van Liempt citeert enkele alinea's uit het bekende verhaal hierover van Jules Deelder, maar ook de bisschoppelijke reactie en enkele krantencommentaren (ook De Munck was danig onder de indruk, blijkt hier): ‘De platinablonde Amerikaanse super pin-up-girl Jayne Mansfield gaf alle spelers voor het begin een hand, behalve Frans de Munck. Die kreeg een krachtige omhelzing en een paar hartelijke kussen. Frans, die als oud-filmster wel wat gewend is, was er toch een tikkeltje van onder de indruk. Hij stond beslist nog aan blonde Jayne te denken toen hij na vijf minuten een strakke schuiver van Tinus Bosselaar onder z'n armen door liet gaan.’

Maar ook in die gemoedelijke jaren vijftig (door Van Liempt omschreven als: ‘een tijdperk dat lange tijd ten onrechte als onbeduidend, saai en truttig is weggezet, maar dat eigenlijk razend interessant is: je ziet de vernieuwing hier en daar opkomen, tegen een decor van degelijkheid en deugdzaamheid, en je ziet de worsteling met de ontluikende moderniteit.’) was er wél omkoping, het regende protesten en er was altijd gedonder om de opstelling van het Nederlands elftal. En een vriendschappelijke wedstrijd kon volledig ontsporen (citaat).

‘Reconstructie van de voetbalcompetitie 1957/1958’ luidt de zeer juiste ondertitel van het boek. Aan de hand van deze reconstructie, iedere speeldag wordt beschreven met de nadruk op de wedstrijd van DOS, brengt Van Liempt de jaren vijftig tot leven met een boek dat, mede door de vele citaten uit de kranten van die tijd, nostalgisch stemt en prettig leest daarenboven. Tevens kan Het wonder van Utrecht beschouwd worden als een ode aan het Utrechtse vriendenteam dat kampioen van Nederland werd.



Ad van Liempt
(uitg. Carrera)
isbn: 9789048800711
prijs: € 17,90
paperback; 192 pagina's
verschenen 9 april 2008
Nederlandstalig
niet meer leverbaar
<afbeeldingen overgenomen uit het boek>