Garrincha
the triumph and tragedy of Brazil's forgotten footballing hero
door Ruy Castro

Garrincha was van vóór de televisie. Waar Pelé in 1970 in Mexico schitterde onder de ogen van miljoenen televisiekijkers, deed Garrincha dat in Zweden (1958) en Chili (1962) met als getuigen de toeschouwers in de stadions. Toch leeft de naam Garrincha voort in het collectieve voetbalgeheugen: geniaal dribbelaar; aan de drank ten onder gegaan.

Henk Spaan, die op zaterdag in het Parool punten geeft aan voetballers, gaf eind 2004 een 10 aan Garrincha, of beter gezegd aan de biografie die over hem was verschenen. Volgens Spaan hadden we te maken met het beste voetbalboek van het jaar 2004. Het boek verscheen overigens al in 1995 in Brazilië; de Engelse vertaling kwam uit in 2004.

Garrincha is het onwaarschijnlijke verhaal van een eenvoudige jongen uit Pau Grande met rare benen die niet even lang waren. Ondanks die rare benen kon hij heel goed voetballen, wat hij trouwens liever met zijn vrienden deed op een trapveldje in zijn geboorteplaats dan dat hij zich meldde voor een testwedstrijd bij een grote club in de stad. Pas op zijn 19e maakt hij de stap naar Botafogo. En dan gaat het snel. Botafogo wordt kampioen; Garrincha opgenomen in het nationale team van Brazilië, waar hij naar verluidt verantwoordelijk is voor 'the greatest three minutes of footballing history' tegen de USSR op het wereldkampioenschap in Zweden van 1958.

Garrincha stoort zich niet aan tactiek of opdrachten van de trainer, gewoon veel pingelen, vaak zoveel dat hij ook zijn medespelers tot wanhoop brengt, die het hem snel weer vergeven na een nieuwe geniale actie. De mensen kwamen voor Garrincha naar het stadion. Botafogo ging regelmatig op toernee naar Europa en met Garrincha waren de gages dubbel zo hoog. In zijn glorietijd lijkt Garrincha op het veld weinig last te hebben van zijn enorme drankinname. Naast de drank en het voetballen zijn er veel vrouwen in Garrincha's leven. Castro besteedt veel aandacht aan Garrincha's sexuele escapades ('sex was Garrincha's main method of keeping fit'). Een leven vol sex, drinken en geweldig dribbelen, maar na zijn knie-operatie wordt het dribbelen van Garrincha steeds minder geweldig en zijn levensverhaal tragischer. Hij veroorzaakt een auto-ongeluk waarbij zijn schoonmoeder, van wie hij evenveel hield als van zijn vrouw, om het leven komt en hij belandt in een zware depressie.

Na zijn afscheid van het voetbal is Garrincha een trieste figuur. Je weet hoe het met hem af gaat lopen en toch krijg je een brok in de keel bij het onvermijdelijke einde. Castro spaart zijn onderwerp niet, houdt niets geheim voor de lezer, maar weet te voorkomen dat zijn boek er een wordt van louter roddel en achterklap. Hij behoudt sympathie en mededogen met de man die zichzelf het graf in drinkt: hij was een van de beste voetballers aller tijden, en al met al was hij geen slecht mens. De biografie die Castro over hem schreef, is inderdaad een voetbalboek dat met het cijfer tien beloond mag worden (in ons geval met vijf wedstrijdballen).


hardback niet meer leverbaar

paperback:
(uitg. Vintage)
isbn: 9780224064330
prijs: € 15,50
416 bladzijden
verschenen juli 2005
Engelstalig
uit voorraad leverbaar; verzendkosten € 1,95