Sam Bartram
The Story of a Goalkeeping Legend
Mike Blake


Bartram kijkt de bal naast

Sam Bartram, legendarisch doelman van Charlton Athletic, speelde tussen 1934 en 1956 meer dan 800 wedstrijden voor zijn club. Hij maakte Charlton's grootste successen mee, de opmars in de jaren dertig van de Third Division (South) naar de First Division, met vaak meer dan 70.000 toeschouwers op de tribune, en drie achtereenvolgende cupfinals in de jaren vlak na de oorlog, met winst in 1947 tegen Burnley. Voor The Valley, het stadion van Charlton, staat een standbeeld van Bartram.

De biografie die Mike Blake over de doelman schreef is geen literair meesterwerk - het verhaal wordt regelmatig opgehouden door het geven van opstellingen, opsomming van uitslagen en citaten van wedstrijdverslagen -, maar een eerlijke levensbeschrijving zonder pogingen tot mooischrijverij, met vooral veel aandacht voor de imposante carrière van de doelman. En toch ook mooie sfeerbeschrijvingen van een tijd die voorbij is: “In Sam Bartram's day goalkeepers were an unprotected species, at the mercy of marauding forwards wearing hard toe-capped boots and a football in the often wet and muddy conditions. Despite these hazards Sam was fearless and indestructible.” en: “In those pre-television days the relationship between players and supporters was a more personal one. Nevertheless, famous footballers were often accorded superhuman status and Sam's heroics saw him likened to fictional characters Dan Dare, Superman and the Pied Piper!”

Bartram werd vlak voor de Eerste Wereldoorlog geboren in Simonside nabij de River Tyne. Een moelijke tijd. Zijn vader overleed, toen Sam negen was, aan de gevolgen van het mosterdgas waaraan hij in de oorlog was blootgesteld. Vanaf zijn 14e werkt Sam, zoals bijna alle mannen uit de streek, in de mijnen. Bartram begint in de jeugdteams als linkshalf, zeker niet onverdienstelijk; hij wordt geselecteerd voor het Engelse schoolelftal. Als zijn club Boldon Colliery zonder keeper komt te zitten, gaat Sam in de goal staan. Daar blijft hij de rest van zijn voetbalcarrière staan. Hij valt dusdanig op dat Charlton hem uitnodigt voor een proefwedstrijd. Op 15 september 1934 maakt hij zijn debuut voor het reserve-team. Een paar maanden later voor het eerste team dat dan nog in de derde divisie speelt, en al snel is hij eerste doelman en profspeler.

Uit de geciteerde wedstrijdverslagen blijkt dat Bartram een zeer goede doelman was die veel punten verdiende voor Charlton. Zoals veel van zijn tijdgenoten werd zijn carrière belemmerd door de oorlog (zie ook Soccer at War, waar we Bartam's naam al eens tegenkwamen). Bartram werd instructeur op het hoofdkwartier van de RAF in Uxbridge, Middlesex. In de oorlogsjaren speelde hij gastwedstrijden voor andere teams. Ook speelde hij voor Engeland een aantal niet-officiële oorlogsinterlands, en twee wartime cupfinals, met winst voor Charlton, en verlies als gastkeeper voor Millwall.

Het boek is rijk geïllustreerd. Wij kunnen erg genieten van boeken waarin spelers uit een ander tijdperk die we nooit hebben zien spelen, tot leven komen. Spelers die geen € 125.000 of meer per week verdienen, maar naast hun carrière op het veld een sportzaak runnen, zoals Sam Bartram. Helden die gewoon mensen bleven en als kinderen op schoolreisje genoten van hun uitstapjes naar bijvoorbeeld Canada en Zuid-Afrika. Bartram heeft ook nog eens een zeer markant hoofd. En rode haren. Prachtige keeperspet. Grote witte broek, groene trui, roodwit gestreepte kousen. Het archetype van de doelman.

Het boek sluit af met persoonlijke herinneringen van teamgenoten, tegenstanders en andere tijdgenoten, en statistieken, onder andere welke keepers in Bartrams tijd in het nationale team van Engeland stonden, volgens Bartram omdat zij beter waren dan hij.
Uitgever Tempus Publishing geeft veel bijzondere voetbalboeken uit. De boeken zijn via de E.N.V.B. te bestellen.


(uitg. Tempus Publishing)
prijs: € 25,95
isbn: 0752435744
paperback; 192 pagina's
verschenen 10 maart 2006
Engelstalig
levertijd 5-7 werkdagen
<afbeelding uit het boek>